ՆԱՐԻՆԷ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ

Երկու հատվող բուրգերից ծնվում է Նորը

Author: ՆարինԷ Ներսիսյան (Page 3 of 6)

Սեռական գրգռում

Սեռական գրգռումը սուբյեկտիվ վերապրում է, որը հարուցվում է սեքսուալ ազդակների շնորհիվ և դրսևորվում մարմնական փոփոխություններով: Սեքսուալ գրգիռներ ընկալելիս մարմինն անպայմանորեն դրսևորում է համապատասխան ռեակցիա։ Գրգռման ամենաբարձր մակարդակում, առանց որևէ ճիգի հայտնվում է օրգազմի զգացողությունը: Սեռական օրգանների ֆիզիոլոգիական պատասխանը և օրգազմը թողարկվում են բոլոր այն դեպքերում, երբ բավականաչափ գրգիռներ են կուտակվում:

Կարևոր է հիշել սակայն, որ մարդու սեռական գրգռման ամենագլխավոր պատասխանատուն գլխուղեղի կեղևն է։ Մարդը բնության մեջ միակ արարածն է, ով ունի զարգացած գլխուղեղի կեղև: Ինչո՞ւ է դա այդպես և ինչպե՞ս է ուղեղի այդ հատվածը մասնակցում սեռական գրգռման առաջացմանը։ Կեղևը մեր ուղեղի այն հատվածն է, որը նշանակություն և իմաստ է հաղորդում մեր բոլոր ապրումներին, այդ թվում՝ սեռական: Սեռական ակտի ընթացքում մեր բոլոր ապրումների իմաստավորումներն ազդում են մարմնի արձագանքող ունակության և սեքսուալ բավարարման վրա: Սեռական գրգռման առաջացումը և ուժգնությունը պայմանավորված են հենց այդ իմաստներով, որոնք թաքնված են սեռական գործողությունների հետևում։

Կարդալ ավելին

Այսպիսով՝ միայն զգայարանների խթանումը բավարար պայման չէ մարդու սեքսուալ գրգռման համար: Սովորաբար մենք կենտրոնանում և շեշտը դնում ենք շոշափելիքի և ավելի նվազ չափով՝ տեսողական, ձայնային, համի կամ հոտառության զգայությունների վրա: Բայց ինչպես նշեցինք, գրգռվելու համար շատ ավելի մեծ նշանակություն ունի ոչ թե զգայության խթանումը, այլ այդ զգայությունների մտային իմաստավորումները: Եվս մեկ անգամ ընդգծենք, որ միտքը շատ ավելի վճռորոշ դեր է խաղում սեռական օրգանների նորմալ գործունեության համար, քան մեխանիկական գրգիռներն առանձին վերցրած: Ուստի ավելորդ է տարվել զուգընկերոջը/ուհուն «ճիշտ» գրգռելու կպչուն ձգտումով, այլ կարևոր է էմոցիոնալ կապը չընդհատելով ուշադրություն դարձնել, թե ինչ է ընկած սեռական փոխհարաբերման ենթատեքստում: Գրգռում է ոչ թե ինքնին շոյանքը, այլ դրա միտումը:

Սեքսուալ գրգռվածությունը՝ սեռական ակտի ընթացքում զգայական խթանման և բոլոր զգացմունքների ու մտքերի ամբողջականությունն է, դրական հանրագումարն այն ամենի՝ ինչ մտածում ենք, զգում և անում: Սեքսուալ գրգռումը ավելին է քան լորձաթաղանթների հպումը, ավելին է քան սեքսուալ երևակայությունները:

Ֆիզիկական, մեխանիկական գրգիռները նյարդային ուղիներով փոխանցվում են գրգռման օջախից դեպի ողնուղեղ, ապա գլխուղեղ և ի վերջո վերադառնում սեռական օրգաններին: Ցանկացած խոչընդոտ կարող է իջեցնել գրգռման մակարդակը և ի վերջո հանգեցնել սեքսուալ խանգարման և անբավարարվածության: Նման խոչընդոտ կարող է հանդիսանալ նյարդային կամ անոթային հիվանդությունը, հորմոնալ շեղումները, բնածին արատները, որևէ հիվանդություն կամ տրավմա, բժշկի կողմից նշանակված կամ ինքնուրույն ընդունած դեղորայք, վիրահատական միջամտությունը, հոգնածությունը, սթրեսը: Բոլոր թվարկածները կարող են ազդել նյարդային գրգիռները հաղորդելու և մշակման ենթարկելու օրգանիզմի բնականոն ընթացքի վրա: Սեքսուալ գրգռման խանգարման պատճառներից են նաև ալկոհոլիզմի, շաքարային դիաբետի և երիկամային անբավարարության հետևանքով առաջացող անոթային, նյարդային և հորմոնալ բարդությունները:

Եթե կասկած կա որևէ բժշկական խնդրի առկայության մասին, ապա անպայման պետք է մանրամասն բժշկական հետազոտություն անցնել, որպեսզի ճշտվի ախտորոշումը և բուժման համապատասխան կուրս նշանակվի: Սակայն պետք է նշել, որ երբեմն նույնիսկ ծանր ֆիզիկական խնդրի առկայության դեպքում, միայն մտքի հզոր ուժով հնարավոր է դառնում սեքսուալ զգայություն վերապրել: Կան դեպքեր, երբ անդամալույծին հաջողվել է նոր էրոգեն գոտիներ արթնացնել զգայունակությունը պահպանած մարմնի այլ հատվածներում:

Քանի որ զգացմունքերը և մտքերը ազդում են մարդու զգայական ընկալման վրա, ուրեմն՝ զգայությունը կլինի հաճելի այն դեպքում, երբ միտքը և զգացմունքերը նպաստեն դրան: Եթե տխուր ենք, զայրացած, նեղացած ենք կամ ուղղակի մտազբաղ, դժվար թե զգայական ընկալումները ստանան այնպիսի էրոտիկ երանգավորում, որը կբերի գրգռման ու սեռական հաճույքի: Այս դեպքերում այն ամենը, որ սովորավար մեզ սեքսուալ տրամադրվածություն էր ներշնչում, չեն ունենում նմանատիպ ազդեցություն և հակառակը՝ իջեցնում են սեռական ցանկությունը:

Եթե մենք զգում ենք, որ գրգռվել ենք և գիտակցում, որ այդ պահին անհամապատասխան վայրում ենք, ապա մեր զգայական վերապրումը կարող է թույլ լինել և այս դեպքում այն չի տանի դեպի սեքսուալ գրգռվածություն և օրգազմ: Ու հակառակը, եթե «ընդունված կանոնները խախտելու» գաղափարը գրգռում է մեզ, ապա այդ նույն զգայական ընկալումները այն աստիճանի ուժեղ կարող են լինել, որ հասցնեն օրգազմի:

Եվս մեկ դիտարկում` որոշ մարդիկ նշում են, որ իրենց էրեկցիան/լյուբրիկացիան ավելի արտահայտված է, երբ իրենք «գրգռողի», այլ ոչ թե «գրգռվողի» դերում են: Սա կարող է պայմանավորված լինել վերցնելու հետ փոխկապված պարտքի զգացման հետ, քանի որ գերիշխում է այն միտքը, որ պիտի (չգիտես թե ինչու) անպայմանորեն գրգռվես, երբ քեզ շոյում են: Խորը զգացմունքային կապի խթանումը կարող է ազատել պարտավորվածության զգացումից և նպաստել սեքսուալ ֆունկցիայի հաջող իրականացմանը:

Ցանկացած չլուծված էմոցիոնալ խնդիր ազդում է մեր զգայունակության վրա: Եթե անձը վախենում է մտերմությունից, ապա հնարավոր է, որ նա ավելի հեշտ գրգռվի ու հաճույք ստանա պատահական մարդու հետ սեռական կապ ունենալիս, ինչպես ասում են՝ մի գիշերվա ընկերոջ/ուհու հետ: Մարդիկ, ովքեր վախենում են վերահսկվելուց (կոնտրոլից), գրգռման դժվարություններ են ունենում պարտավորությամբ ամրագրված հարաբերություններում, բայց ոչ երբեք պարտավորություններից զերծ կապերի ժամանակ: Իսկ նրանք, ովքեր վախենում են մերժվելուց, կդրսևորեն ճիշտ հակառակ վարքային ստերեոտիպ՝ ավելի հեշտ կգրգռվեն, եթե «ԶԱԳՍ-ի թուղթ ունեն»:

Զզուգընկերոջ/ուհու հույզերը և պահվածքը նույնպես անդրադառնում են սեքսուալ գրգռման վրա: Բավական է հիշել ինչ ենք զգում, երբ մեր կողակիցը դրսևորում է ձանձրույթի, անտարբերության, սառնության նշաններ կամ էլ պնդում է, որ կինը անպայման պետք է հասնի օրգազմի: Ինչքան էլ նա շոյի, գուրգուրի կնոջը, միևնույն է այս դեպքում չի կարող հասցնել կնոջը օրգազմի: Որովհետև սեռական ակտն այս դեպքում կնոջ համար ունի բացասական ենթատեքստ, այսինքն՝ տեղի է ունենում տղամարդու սեռական ինքնահաստատման գործողություն, առանց հաշվի նստելու կնոջ համաձայնության հետ, դեռ ավելին՝ պարտադրելով, որ նա իր օրգազմով կնքի ինքնահաստատման այդ գործընթացը:

Սեռական գրգռման և օրգազմի խանգարումների պատճառներն այնքան տարբեր և անհատական են, ինչպես մարդը ինքն է: Հնարավոր է, որ միանգամից մի քանի գործոններ են միաժամանակ ազդում և թուլացնում սեքսուալ զգայունակությունը: Դրա համար, յուրաքանչյուր դեպք իր սպեցիֆիկ լուծումն է պահանջում, եթե խոսքը գնում է սեռական գրգռման անբավարարման մասին։

Փակել

Հանդուրժողություն

Դժվար է պատկերացնել իրար հակասող երկու գաղափարների համատեղ գոյությունը, օրինակ՝ մտնել ջուրը և չթրջվել, կամ ասենք՝ անկում ապրել դեպի վեր։ Մեր միտքն ի զորու չէ հաշտվել ու ընդունել երկիմաստությունը, այն չի կարող համաձայնվել հակասող դրույթների միատեղ գոյության հետ։ Սա խնդիր է, որը լուծում է ստացել մի պարզ հնարով՝ անորոշություն ստեղծող առարկան պարզապես կիսվում է երկու հակադիր մասերի, որից հետո համաձայնություն է հաստատվում մասերից մեկի հետ ու մերժվում է մյուսը: Այսպիսով, աշխարհը բաժանավում է բևեռների՝ լավ-վատ, ճիշտ-սխալ, գեղեցիկ-տգեղ, բարի-չար, այլ կերպ ասած՝ աշխարհը դառնում է սև ու սպիտակ: Տեխնիկական այս հնարի կիրառումը հաջողությամբ ազատում է մեզ տհաճ զգացողություններ ապրելուց և ստեղծում թվացյալ ներքին խաղաղություն: Հոգեբանության մեջ այս հնարը կոչվում է կիսում (անգլ. splitting) և համարվում է անձի պաշտպանական մեխանիզմ, այսինքն` անձը և նրա բարեկեցությունը պաշտպանող մեխանիզմ:

Ընդհանրապես պաշտպանական մեխանիզմները այնպիսի գործիքներ են, որոնք պաշտպանում են մեր անձը տհաճ զգացողություններից՝ վախի, անորոշության և ամոթի ապրումներից: Պաշտպանական մեխանիզմները մեր անձի կողմից գործի են դրվում անգիտակցաբար, այսինքն՝ մենք նույնիսկ «գլխի չենք ընկնում», որ նման բան ենք անում: Կարելի է ասել մեր փոխարեն, առանց մեզ տեղյակ պահելու, մեր մեջ տեղի են ունենում որոշակի իրադարձություններ, ինչի արդյունքում հայտնվում ենք աղավաղված իրականության մեջ, որը սակայն չենք տեսնում ու շարունակում ենք վստահ լինել, որ պատրանքի մեջ չենք: Մենք հավատացած ենք, որ ճիշտ ենք ու վստահ շարժվում ենք առաջ՝ չհասկանալով, որ անիմաստ դեգերում ենք լաբիրինթում: Արդյունքում շարունակում ենք հեռու մնալ մեր խնդիրների լուծման հեռանկարից ու դատապարտվում դուրս գալ հերթական փակուղի:

Կարդալ ավելին

Կիսման հնարը ոչ միշտ է բացասական, երբեմն, երբ հուզական ալիքի հզորությունն այնքան մեծ է, որ կարող է ավերիչ հետևանքներ ունենալ, այս մեխանիզմը թույլ է տալիս խուսափել անվերադարձ հետևանքներից, օրինակ՝ երբ կատաղության մեջ ենք և ցանկություն է առաջանում բռնի գործողության դիմել, մեր ներսում լավ-վատ բաժանումով կանխում ենք այդ մարդու հանդեպ բռնության կիրառումը:

Զույգային հարաբերություններում կիսման այս մեխանիզմը դրսևորվում է սիրո և ատելության դիլեմայով: Ինչպե՞ս կարելի է ատել միևնույն մարդուն ում սիրում ես: Շատերի համար սա անընդունելի է: Շատերը կդիմադրեն այս մտքին, բայց մինչև վերջ անկեղծ լինելու դեպքում կարող ենք տեսնել, որ մենք շատ հաճախ ատում ենք այն մարդուն ում սիրում ենք ու դա մեզ ծայրաստիճան շփոթեցնող է թվում, այն աստիճան, որ մենք արտամղում ենք ատելությունը մեր գիտակցությունից, որպեսզի պահպանենք մեր անձի ամբողջականությունը: Բոլոր այն մարդիկ ովքեր կիրառում են կիսման այս մեխանիզմը իբրև իրենց անձի պաշտպանության գլխավոր մեխանիզմ, մեծ դժվարություններ ունեն իրենց անձնական կյանքում, քանի որ հարաբերություններում չեն կարող հանդուրժել իրենց սիրած անձնավորության «վատ» կողմերը: Նրանք միտված են աստվածացնելու իրենց սիրեցյալին կամ հակառակը՝ իջեցնելու գետնից էլ ցած: Նրանց համար իրենց սիրեցյալը հրեշտակ է կամ հրեշ, չի կարող լինել որևէ այլ դետալ, նրբություն, որևէ թերություն, չի թույլատրվում գորշագույնը:

Բոլոր նրանք, ովքեր ի վիճակի չեն գույներ հանդուրժելու, դատապարտված են տառապանքի, քանի որ իրականությունը բազմագույն է: Բոլոր նրանք, ում համար աշխարհը սև կամ սպիտակ է, մի օր գիտակցում են պատրանքի մեջ կյանքը վատնելու իրողությունը: Մեր սպասումները չպետք է բխեն մեր անձի հարմարավետությունից: Բևեռային երկատումը միշտ հեռացնում է մեզ օբյեկտիվ իրականությունից, որն ավելի բարձր է ու վեր է կանգնած մեր նեղ անձնական շահերից:

Փակել

Վստահություն

Վստահության խնդիրը մարդկային փոխհարաբերությունների մեջ ամենակարևոր և հիմքային սյուներից է: Ոչ մի համագործակցություն չի կարող հաջողությամբ պսակվել, եթե գործընկերները չեն վստահում միմյանց, ընդ որում առանց վերապահումների: Վստահել ինչ-որ մեկին՝ նշանակում է հույս դնել և ապավինել նրան: Սա ունակություն է, որը բնորոշ է ուժեղ մարդկանց, քանի որ վստահությունը համարձակություն է, անորոշության վախի հաղթահարում:

Ահա թե ինչպիսի բնույթով է վստահության խնդիրը բարձրաձայնվում կին-տղամարդ փոխհարաբերություններում: «Ինչպե՞ս նորից վստահեմ, երբ բռնացրել եմ, որ ամուսինս դավաճանում է ինձ»:

Սկսենք նրանից, որ շատ կանանց հուզող այս հարցն ունի երկու կողմ, նախ՝ պետք է ընդունել, որ տեղի ունեցածը իրոք մեծ ցավ է պատճառել ու այդ տառապանքը պետք է գիտակցված ապրել: Ուղղակի տառապելն անթույլատրելի է, մարդը միշտ պետք է հասկանա իր տառապանքը և գիտակցաբար վերափոխի այն: Դրա համար կարևոր է, որ զույգը ստեղծի ներընտանեկան այնպիսի մթնոլորտ, որտեղ հնարավոր է առանց կաշկանդվելու արտահայտել ու ապրել այդ ցավը: Ոչ մի դեպքում չի կարելի խեղդել, ճնշել, արտամղել, անզգայանալ այդ ցավից: Կարևոր է, որ ամուսինը ընդունի, որ իր քայլը ցավ է պատճառել, բայց սա չի նշանակում թե նա պետք է մեղավոր զգա իրեն ու պատժվի, բնավ: Իր կատարած քայլի հետևանքների գիտակցումը թույլ է տալիս որակապես նոր ու ավելի ինտիմ հարաբերություններ կառուցել, ուրեմն՝ փոխանակ մեղքի զգացումով ծանրաբեռնվելու, ավելի կառուցողական է պատասխանատվություն ստանձնել նոր հարաբերությունների կառուցման համար, ինչի երաշխիքը կլինի նախորդ քայլի հետևանքերի շտկումը:

Կարդալ ավելին

Հարաբերությունը շարունակություն կունենա, եթե թույլ տրվի, որ կնոջ տառապանքը գոյության իրավունք ստանա: Ընդհանրապես, երբ հաշվի ես նստում մարդու հույզերի հետ, այսինքն՝ կիսում ես դրանք, մարդն իրեն թեթևացած է զգում և համարում, որ հարգված է: Հակառակ դեպքում, երբ փոխհարաբերությունների մեջ անտարբերություն ու արհամարհանք է, ու զուգընկերները չեն կիսում մեկը մյուսի հույզերը, նրանք աստիճանաբար հեռանում և օտարանում են միմյանցից: Իհարկե, սա չպետք է դառնա սեփական հույզերով զուգընկերոջը խեղդելու պահվածք, հույզը կիսել նշանակում է երկուսով մշակել այդ հույզը, որի նպատակն է ի վերջո դուրս գալ կամ վեր կանգնել այդ հույզից՝ տվյալ դեպքում՝ վիրավորանքից ու անցնել առաջ, ոչ թե մնալ այդ հույզի տիրապետման տակ:

Հարցի մյուս կողմն ամուսնու կատարած քայլի դրդապատճառներն են: Երբեմն խորը վերլուծություն կատարելիս կարելի է տեսնել, որ ամուսնու նմանատիպ քայլի հետևում կան մարդկային տեսակետից հասկանալի դրդապատճառներ, սակայն սա չի նշանակում, թե նա ճիշտ է արել՝ ցավացնելով կնոջը: Ու անգամ, երբ ամուսնու վարքը բխել է ներքին հարգելի դրդապատճառներից, ասենք՝ կնոջ անտարբերությունից կամ իր հանդեպ ոչ բավարար ուշադրություն դարձնելուց, միևնույնն է՝ պատճառած ցավը կարող է մեղմանալ միայն այն դեպքում, եթե նա իր կատարած քայլի համար ներում հայցի ու իր այդ նոր քայլով մաքրի նախորդի պատճառած դառնությունը:

Իսկ թե ինչքանով է ամուսնու արարքը սխալ՝ վիճելի է, որովհետև ճիշտ թե սխալ երկատումը անձի պաշտպանական մեխանիզմներից է, ուստի և՝ սուբյեկտիվ է: Բևեռային երկատումը միշտ հեռացնում է մեզ օբյեկտիվ իրականությունից, որն ավելի բարձր է ու վեր է կանգնում նեղ անձնական շահերից: Երբ ամուսինը առաջին կառուցողական քայլը կատարի՝ ընդունելով իր արարքի հետևանքները, ու ներում խնդրի պատճառած ցավի համար, հնարավոր կդառնա այնպիսի միջանձնային շփման տարածք բացել, որտեղ ոչ քննադատող հայացքով հարցի ուսումնասիրումը կարող է երևան հանել ամուսնու վարքի իրական դրդապատճառը, որը բնավ չի եղել կնոջը գիտակցված ցավ պատճառելը, այլ մի գուցե իրեն պակասող մասի որոնումը, այն պակասող մասի, որի փնտրտուքն ի վերջո նրան հանդիպացրել է մի նոր կնոջ հետ: Պակասող մասը սեռականի հետ որևէ կապ չունի, այլ ժամանակակից մարդու բզկտված հոգու հետևանքն է, մեր հոգիները միշտ ձգտում են ամբողջանալ և մագնիսական ուժի պես ձգում են այդ ամբողջությանը պակասող մասնիկները:

Հիմա անդրադառնամ բուն հարցին՝ ինչպե՞ս վստահել նորից: Երբ վստահում ես ու հույսերդ չեն արդարանում, ավելին, երբ թիկունքից հարվածում են, բնական է, որ դադարես վստահել: Վստահության չարաշահումը հանգեցնում է աշխարհից մեկուսանալուն, պարփակվելուն և ինքնամփոփ դառնալուն, ու սա միանգամայն հասկանալի է: Նորից վստահել նշանակում է համարձակություն ունենալ բաց սրտով շարունակել ապրել, համարձակություն ունենալ նորից բացել սիրտդ առանց հետևանքների մասին մտածելու: Սա համարձակություն է, քանի որ չգիտես ինչ կլինի ու չես կարող երաշխավորված լինել, որ նույնը չի կրկնվի, բայց կարևորն այստեղ ոչ թե այն է, թե կկրկնվի, չի կրկնվի, այլ սեփական համարձակությունը, որը նշանակում է իրավիճակի վերահսկողությունից հրաժարվելու քայլն անել: Եվ եթե ամենադժվար իրագործելի քայլն ամուսնու համար գիտակցված ներողություն խնդրելն է, ապա ամենադժվար իրագործելի քայլը խանդոտ ու կախյալ կնոջ կողմից ամուսնուն վերահսկելու ու իր ուզածով կյանքի իրադարձություններն ու իրողությունները դասավորելու դադարեցումն է: Միայն այս գիտակցումով զույգը կարող է նորից վստահություն զգալ հարաբերության մեջ, ինչը կարող է նոր հարաբերության սկիզբ դառնալ և իսկապես խորը միջանձնային հարաբերություններ ստեղծել:

Փակել

Հասարակական պարսավանք

Իզուր չէ, որ հասարակական պարսավանքի ենթարկելու ամենադաժան ձևը պարսավանքի սուբյեկտին ամոթանք տալն է։ Ամոթը, ինչպես նաև հզոր ուժգնության այլ հույզեր՝ ցասումը, սարսափը, ատելությունը, կորստի վիշտը, պատճառում են այն աստիճան ճնշող ու անտանելի զգացումներ, որ մենք չդիմանալով այդ տհաճ ապրումի ուժգնությանը, շատ հաճախ, հրաժարվում ենք զգալ այդ հույզերը կամ ոչ բավարար ենք դրանք ապրում՝ ճնշման գործադրմամբ դրանց հեռացնելով մեր գիտակցության տեսադաշտից։ Մինչդեռ այս հույզերի մերժումը կամ ոչ բավարար ապրումը կարող է քրոնիկական հոգնածության և մարդկանց հետ շփումներում ցրվածության, մոռացկոտության, ուժասպառության հանգեցնել, դառնալ գլխացավերի, մկանային և հոդային ցավերի պատճառ։ Ինչպե՞ս ուրեմն արժանապատվորեն կրել այս հույզերը ու հաղթահարել դրանք։

Ամոթն, ինչպես գիտեք, սերտորեն կապված է սեռականի հետ, որովհետև սեռական դրսևորումներում մարդիկ մերկ են։ Մերկությունն անտանելի է բոլոր ինքնագիտակից մարդկանց համար։ Եդեմի պարտեզում ճաշակելով արգելված պտուղը՝ առաջին մարդն ինքնագիտակցության եկավ ու նկատեց իր մերկությունը, որը մինչ այդ չէր տեսնում։ Նա ծածկեց իր սեռական օրգաններն ամոթից։ Նա չդիմացավ իր մարմնի պառակտմանը, կիսատությանը ու դա նրան անտանելի թվաց այն աստիճան, որ նա ծածկեց իր խայտառակությունը։ Հասարակության առաջ բռնի ուժով մերկացնելը բոլոր ժամանակներում եղել է ստորացնելու ամենանվաստացուցիչ ձևը։ Ամոթի անհաղթահարելի զգացումն այդ պահին երկրի երեսից չքվելու, գետնի տակ մտնելու պահանջ է առաջացնում։ Հասկանալի է դառնում, թե ինչու այդքան շատ են մեզ շրջապատող անամոթ մարդիկ, մարդիկ, ովքեր ոչ թե ամոթ չունեն, այլ մերժում են իրենց ամոթը։

Կարդալ ավելին

Սովորաբար մերկությունը բնազդաբար առաջացնում է ծածկվելու գործողություն, միայն շատ քիչ թվով մարդիկ կարող են լիովին մերկ վիճակում ուղիղ մեջքով կանգնած մնալ ու դիմանալ իրենց ուղղված հայացքներին։ Սա չի նշանակում, որ այս մարդիկ այդ պահին ամոթ չեն զգում, նրանք, ովքեր ամաչում են ու շարունակում ուղիղ մեջքով կանգնած մնալ՝ փաստում են իրենց ինքնագիտակից լինելը, այսինքն՝ բարձրագույն արժանապատվություն ունենալը։ Նրանք ամոթի հետ գործ ունենալու ճիշտ ուղին են բռնել։ Փոխանակ ծածկվելու, փակելու իրենց մերկությունը, փոխանակ հերքելու իրենց անկատարությունը, նրանք համարձակվում են ընդունել իրենք իրենց, իրենց ցանկությունները, զգացմունքերը, գործողությունների հետևում կանգնած իրական դրդապատճանռերը, նրանք արիություն են գտնում բաց լինելու և խորամուխ են լինում ինքնակատարելագործման ու ինքնամաքրման գործընթացին։

Մեր կլինիկական փորձից պետք է վկայեմ նման ինքնամաքրման գործընթացի արդյունավետությունը։ Մարդիկ ովքեր դիմում են մեզ սեռական ցանկության բացակայության գանգատով, նշում են, որ իրենք չունեն սեռական ցանկություններ, որ սեռականը նրանց առհասարակ չի հետաքրքրում; Սակայն հնարավոր բան չէ սեռական ցանկություններ չունենալ, այդ մարդիկ պարզապես չեն գիտակցում դրանց գոյությունը, որովհետև ամաչում են։ Ամոթը չի թողնում, որ նրանք գիտակցեն իրենց սեռային մղումները։ Ինչպե՞ս են այս մարդիկ ազատվում իրենց սեռական նևրոզներից։ Մարդիկ հասկանում են, որ չկան լավ կամ վատ հույզեր, որ բոլոր հույզերն ունեն գոյության իրավունք, պարզապես որոշ հույզեր տհաճ են, մյուսները՝ հաճելի։ Երբ մենք որևէ հույզի տեղ ենք տալիս մեր ներսում՝ չկորցնելով մեր ներքին հենարանը և հարմարավետության զգացումը ու շարունակում ենք կրել այդ հույզը, թափանցում նրա միջով առանց կանգ առնելու, առանց զգացողությունների վրա կենտրոնանալու, երբ մենք փորձում ենք դուրս գալ հույզից այն կողմ ու հասկանալ, թե ինչ է թաքնված այդ հույզի հետևում, տեղի է ունենում հրաշք, որովհետև այդ հույզից ազատվելու միակ ձևը այդ հույզն առաջացնող պատճառի հետ հանդիպումն ու գործ ունենալն է:

Օրինակ՝ երբ ինքներս մեզ հարց ենք տալիս՝ իսկ ի՞նչն է հատկապես ամոթալի սեփական սեռականության մեջ, իսկապե՞ս դա ամոթալի է, թե մեզ այդպես են համոզել, երբ այս հարցադրումները խթան են հանդիսանում սեփական սեռականությունն ավելի մոտիկից ուսումնասիրելու, ծանոթանալու և խորքային ճանաչման գալու համար, սեփական անաչառ մտծողությամբ հասկանում ենք սեռին վերաբերող հարցերի ամոթալի լինել կամ չլինելը։ ՈՒրեմն` թող յուրաքանչյուրն ինքը հասկանա ու ԱՌԱՆՑ ՇՏԱՊԵԼՈՒ մտածի՝ բնության կողմից մեր մեջ ամրագրված բնազդային ռեակցիաներն արդյո՞ք գեղեցիկ են ու բարի, արդյոք իրավունք ունե՞ն ինքնադրսևորվելու հենց ինչպես որ կան՝ իրենց հում վիճակում, թե մշակման կարիք ունեն։

Նման ուղիով ինքնամաքրումը ազատագրում է մեզ ավելորդ կուտակված հոգեկան լարումներից, որից մենք ծանրացել ու կարծրացել էինք։ Մերժված հույզերի ընդունումը բեռնաթափում է մեր հոգին, ճանապարհ բացում դեպի երիտասարդություն, դեպի ստեղծագործական եռանդ, դեպի Առողջություն։

Փակել

Սեքս և քրտնահոտ

Պետք է խոստովանեմ, որ այս գրառման պատճառը եղել է պատգամավոր, տիկին Մարգարիտ Եսայանի կողմից 2009-ին գրված «Սեքս» պատմվածքը։ Այն նվիրված է մարդկության ամենագլոբալ երկու ֆենոմեններին` սեքսին և քրտինքին: Պատմվածքը գրված է շատ անմիջականորեն, անկեղծորեն ու համարձակ և նույնիսկ գլուխգործոց կարելի է համարել։

Հայտնի է հոտի ծայրահեղ կարևոր նշանակությունը մարդու սեռականության դրսևորումներում։ Ինչպես ապացուցում են գիտական փաստերը, հենց հոտերի միջոցով է բնության մեջ արական առանձնյակը գտնում իգական առանձնյակին, որն իր բեղմնավորման շրջանում արձակում է սեռական բնազդն ակտիվացնող հատուկ բուրմունքով հեղուկներ։ Այս հոտերը հայտնի են ֆերոմոններ անվան տակ, իսկ ֆերոմոնների ընկալման օրգանը, որը տեղակայված է քթի միջնապատում՝ անմիջականորեն կապված է գլխուղեղի այն հատվածի հետ, որը պատասխանատու է սեռական վարքի կառավարման համար։

Տղամարդու քրտնքի հոտը բազմիցս մատնանշվում է կանանց կողմից իբրև իրենց սեքսուալության վրա դրամատիկ ազդեցություն թողնող գործոն։ Զզվանքի զգացումը տղամարդու քրտնահոտից դառնում է շատ կանանց սեքսուալ արձագանքման ռեակցիայի արգելակման պատճառ։ Մյուս կողմից՝ տղամարդու քրտնահոտը կարող է դառնալ այդ տղամարդուն կամ կնոջը բնազդային ամուր կապով միավորման ամուր գրավական։ Սրանք անհերքելի փաստեր են։

Կարդալ ավելին

Պետք է նշեմ, որ խոսքը գնում է մաքուր մարմնի քրտնահոտի մասին, այլ ոչ թե օրերով չլողացած մարմնի։ Նաև հատուկ ընդգծում եմ, որ խոսքը գնում է Առողջ մարմնի հոտի մասին, քանի որ ինչպես հայտնի է, տարբեր հիվանդություններ փոխում են մարմնի հոտը, օրինակ երիկամային որոշ խնդիրներ ունեցող մարդիկ հաճախ բուրում են ացետոնի հոտ կամ մարսողական խնդիրներ ունեցողները՝ նեխահոտ։ Հոտն ընդհանրապես արտացոլում է նյութափոխանակության վիճակը, առողջ նյութափոխանակություն ունեցող մարդը բուրում է առողջ հոտ, պատկերավոր ասած՝ մարդու հոտ՝ մարդահոտ։ Ավելին՝ մարդիկ իրարից տարբերվում են իրենց հոտերով հենց այն իմաստով՝ թե ինչ տեսակ մարդիկ են, ինչպիսի բնավորություն ունեն։ Լսած կլինեք օրինակ, ինչպես են բնութագրում՝ այս մարդուց հացի հոտ է բուրում կամ անուշ հոտ է գալիս, կամ լսած կլինեք՝ վախի հոտ, կասկածամտության հոտ արտահայտություններին։ Այո, հոտը մարդու շատ հատկանշական բնութագիր է, այն ուղղակիորեն երևան է հանում ավելի խորքային պրոցեսներ, որոնք անտեսանելի են, միայն հոտով երբեմն հնարավոր է դառնում բժշկության մեջ ախտորոշում դնել։ Հոտը միշտ եղել է կարևոր ախտորոշիչ չափանիշ, մեզի, կղանքի, սեռական օրգանների արտադրուկի հոտը գիտակ բժշկի համար բավարար են հիվանդությունը տեսնելու համար։

Երբ առկա է այս կամ այն ֆիզիկական կամ հոգեկան հիվանդությունը և մարմինը սկսում է ախտաբանական հոտ բուրել, զույգերի ինտիմ կյանքում տեղ են գտնում լրջագույն խնդիրներ։ Այս դեպքերում տհաճ հոտն առաջացնող պատճառը ենթակա է բժշկական միջամտությամբ վերացման, այսինքն՝ հիվանդությունը պետք է ախտորոշվի և բուժվի։ Պետք է նշեմ, որ եթե գործ ունենք ոչ թե ձևավորված հիվանդության, այլ նյութափոխանակային խանգարումների հետ, ապա երբեմն միայն սննդաբանի հետ խորհրդատվությունը կարող է օգնել ձերբազատվել վատ հոտից։ Իսկ ինչ անել, երբ հոտը ոչ թե հիվանդության կամ նյութափոխանակյին խանգարման հետևանք է, այլ տվյալ մարդու առանձնահատկությունը, ասենք՝ նրա բնավորության հետևանք է։ Ինչպես կարող է զուգընկերը/ուհին հաղթահարել այդ հոտի հանդեպ իր տհաճ ռեակցիան։

Ահա թե ինչպես է հաղթահարում «Սեքս» պատմվածքի հերոսուհին։ Տառապանքը, որն ապրում է հերոսուհին, երբ իր կամքին հակառակ ստիպված է սեռական կապ ունենալ, նողկանքի այն զգացումը, որը կինն ապրում է ամեն սեռական հարաբերության ժամանակ, աննկարագրելի բրուտալ ձևով ձևախեղում են նրա ողջ հոգեկանը։ Հոգեկանի ձևախեղման այս գործընթացը հայտնի է սեռական բռնության ենթարկված կանանց հետ աշխատող բոլոր փորձագետերին։ Հեղինակը շատ դիպուկ է նկարագրել կնոջ անհույս վիճակը՝ կապված բռնության դեմ նրա անզորության հետ, այնպես, որ նրան մնում է միայն հաշտվել իրեն նողկանք պատճառող հոտի հետ, սիրել այդ հոտը ճարահատյալ, ինքն իրեն բթացնելով, ինքն իրեն անզգայացնելով այդ հոտի նկատմամբ՝ «Կամաց-կամաց ինքը սկսեց իրեն համոզել, որ այդ բանը առանց քրտինքի հոտի ուղղակի չի կարող լինել։»։ Եվ ահա տառապանքից ու ցավից բթացած այս կնոջ զգայական բնազդը արթնանում է մի օր, երբ նրան մոտենում է մի տղաՄարդ, ում հետ «ինքը բաց է, շատ բաց, ում հետ ինքը ազատ է, շատ ազատ» և միաձուլումը ամբողջացնում է, մի զգացում, որը հավատացեք ինձ, հազվակի երևույթ է նման կնոջ պրակտիկայում, ով օրեկան մի քանի տղամարդու է սպասարկում։ ՈՒստի և ամբողջացման զգացում ապրող կինը իրավացիորեն զարմացած է՝ «բայց ուղեղի կենտրոնում մի միտք էր սղոցում` ինչ-որ բան այն չէր, մի բան պակաս էր, կարծես կիսատ մնաց։»

Անզգայացած կինն առաջին անգամ ապրել է բաց լինելու, ազատ լինելու և ամբողջացման գալու հաճույքը, նա զարմացած է, որ սեռական մերձեցումը կարող է նաև այսիպիսին լինել։ Նա զարմացած է, որ տղամարդը կարող է Մարդ բուրել։ Սակայն ձևախեղված հոգեկանը ի վիճակի չէ ճիշտ գնահատական տալու տեղի ունեցածին, և փոխանակ՝ ի վերջո, հենց այդ պահին, նա վերջապես հասկանա, որ կա նման սեքս, կա նման հաճույք, նա՝ տարիների բռնությունից բթացած ու անզգայացած այդ կինը, կարոտում է իրեն տառապանք պատճառող նողկանքի զգացումը։ Նա իրեն անբավարարված է զգում, ունենալով ամբողջացման զգացում։ Նրան պակասում է իր ցավը, իր տառապանքը` «Հասկացավ` չկար քրտինքի արդեն հարազատ դարձած հոտը:», որին նա սովորել է, որի մեջ իրեն հարմարավետ է զգում։ «Առանց քրտինքի հոտի ինքը չէր բավարարվել, իրեն պակասում էր մի բան, որից ինքը զզվում է:»

Իսկ ինձ միշտ զարմացրել է, թե ինչու են Մարդիկ սիրում իրենց տառապանքը, հարմարավետ զգում իրենց ապրած կյանքի գարշահոտության մեջ։ Մի՞թե չենք կարող հրաժեշտ տալ անցյալին և ապրել ներկա պահով, ներկա պահի մեջ, որտեղ կյանքը լրիվ նոր հեռանկար է բացել ու նոր ապագա է խոստանում։

Փակել

ՋՈՒՐԸ ՊԱՏԷՆ ՎԷՐ

Ջուրը- ինքն ալ – զարմացաւ թէ ինչպէս

վեր չթափեցաւ ելաւ պատէն վէր

Ջուր մըն էր բոլոր միւս ջուրերուն պես

-ջուր որ սորված էր անձրեւի շիթէն

թէ իր դերը վար իյնալ է միայն

Եւ եթե չիյնայ հողը կը վշտանայ

քէն կ’ընէ ու ծառ ծաղիկ չի բանար –

Այդ ջուրը ինչպէս ելավ պատէն վէր –

Արդեօք պատճառը ա՞յն էր որ գիշերանց

սիրաբանած էր լիալուսնին հետ

ԲԱՐՈՅԱԿԱՆ

– Հիմա ձեզմէ շատեր պիտի խորհին թէ

այդ ջուրն իրենք են –

– շատերն թէ իրենք լիալուսինն են –

– իսկ պատը ան միշտ միեւնոյն պատն է

ԶԱՀՐԱԴ

Հոգևոր կապ

Հաճախ սեռական անհամատեղելիությունը հետևանք է զուգընկերների միջև հոգևոր կապի բացակայության։ Իսկ ի՞նչ ասել է՝ հոգևոր։ Այս բառն ամեն մարդ մի ձևով կարող է հասկանալ և հատկապես, դրա տակ շատ հաճախ հասկացվում է անձնավորության կրոնական դավանանքը և աստվածայինի մասին նրա պատկերացումները։ Սակայն հոգևորը կրոնական հավատալիքներից ու պատկերացումներից վեր, ավելի խորքային ու սերտ կապ է, երբ մարդու հանդեպ ունես մերձավորության զգացում, ընկալում ես նրան իբրև քո հարազատը՝ անկախ նրա պատկերացումներից ու հավատալիքներից, այդ թվում՝ կրոնական։ Հոգևոր կապն ավելին է, քան` միջանձնային կապը, ինչքան էլ վերջինս ամուր թվա։ Հոգևոր կապով իրար միացած երկու մարդ գտնվում են այնպիսի տարածաչափական համակարգում, որը չի ենթարկվում անձի հոգեբանության օրինաչափություններին, չի թաթախվում միջանձնային շահերի և առևտրի ջրերում։ Հոգևոր կապի մեջ գտնվող ամուսնական զույգերին բնորոշ են հետևյալ հատկանիշները`

  • Անկեղծությունը
  • Կարեկից ականջով լսելու կարողությունը
  • Փոխադարձ հարգանքը
  • Միմյանց գնահատանքը
  • Համարձակությունը լինելու ինչպիսին որ կաս, հանդես գալու իրական դեմքով, այլ ոչ դիմակով
  • Իմաստալից զրույցներն ու երկխոսությունները
  • Բաց շփումը, առանց պաշտպանության
  • Էրոտիզմով լեցուն մտերմիկ սեքսուալ կյանքը
  • Երկու կողմերի ինքնուրույնությունը
  • Անպայմանական սերը

Հոգևոր կապ ստեղծել չի նշանակում զուգընկերոջդ դարձնել այնպիսին ինչպիսին դու ես, ստիպել, որ նա հավատա ինչին դու ես հավատում, սիրի այն, ինչ դու ես սիրում, այլ կերպ ասած՝ տարբերությունների վերացում։ Այսպես անելով՝ զույգերն ավելի են հեռանում իրարից, քանի որ դադարում են միմյանց ձգել կամ տեղի է ունենում նույնականացում, որը նշանակում է զուգընկերներից մեկի անհատականության լրիվ վերացում՝ մյուսի ինքնության կրկնօրինակումով, մինչդեռ հոգևոր կապով իրար միացած զույգերը ձգտում են մեկը մյուսի անհատականության կայացմանը։

Պետք է ասել, որ առողջ հարաբերություններին բնորոշ են մտերմության աստիճանի տատանումները, երբ ինչ-որ շրջան զույգն ապրում է մերձեցման ավելի խորը աստիճան, ավելի ուժեղ սեքսուալ ձգողություն, ժամանակը համատեղ անցկացնելու ավելի արտահայտված պահանջ, որին հաջորդում է մեկուսացման և իրարից հեռու գտնվելու շրջանը՝ սեռական առտնին կյանքով։ Այս տատանումը շատ բնական է, քանի որ մարդիկ դինամիկ, այսինքն՝ կայացող էակներ են և գտնվում են աճման անընդհատ ընթացքի մեջ։ Ուրեմն հարաբերությունը ևս՝ գնալով զարգանում ու ձևափոխվում է, դառնալով է՛լ ավելի իմաստալից ու է՛լ ավելի խորքային։ Եթե հարաբերությունը չի զարգանում, նշանակում է այն լճացման մեջ է և վաղ թե ուշ՝ կքանդվի։

Հարաբերությունը սովորաբար չի զարգանում այն դեպքերում, երբ մարդիկ կառչած են լինում իրենց անցյալից ու հարկադրաբար ստիպում են, որ ներկայիս փոխհարաբերությունը առավելագույնս համապատասխանի իրենց անցյալի փորձառությանը, իսկ դա նշանակում է զարգացմանն ու աճին դեմ լինել, այլ կերպ ասած՝ կյանքի բնական հոսքին դիմակայել ու արհեստական խոչընդոտներ ստեղծել։ Սա երբեք չի կարող երկար տևել և վաղ թե ուշ «ճաք է տալիս ու արանք բացում, որը գնալով մեծանում է և հեռացնում սիրեցյալներին»:

Հոգևոր կապ հաստատել մարդու հետ չի նշանակում նաև նրան ավելի հոգևոր «դարձնել»։ Միշտ պետք է ուշադիր լինել, որպեսզի չհայտնվել հոգևոր կապ փնտրող զույգերի ճանապարհին հայտնվող կրոնական ծուղակներում: Հոգևոր կապ հաստատել մարդու հետ նշանակում է դառնալ ավելի բաց ու խոցելի, ավելի մասնակից նրա կյանքին, ավելի ուշադիր և ավելի հանդուրժող։ Հոգևոր կապը երկու մարդու հոգիների միաձուլում է, որտեղ երկու հաճախականության ալիքներ տատանվում են միևնույն հաճախությամբ և բերում ներդաշնակ ու պտղաբեր միության։

Կրոնական ծուղակներ

Սեռական ցանկության մակարդակների անհամապատասխանությունը սեքսոլոգիական պրակտիկայում ոչ հազվադեպ հանդիպող խնդիրներից է: Բավական հաճախ այսպիսի գանգատով ներկայացող զույգերը նշում են, որ իրենք կորցրել են միմյանց նկատմամբ հոգևոր կապի զգացողությունը, որի տակ հասկանում են իրենց կրոնական պատկերացումները և այդ շրջանակներում ծագած անհամաձայնությունները:

Այս դեպքի քննարկումը վերաբերում է մի զույգի, ովքեր իրենց խնդրի արմատները փորձում են գտնել քրիստոնեության ակունքներում։ Կինը գանգատվում է սեռական զզվանքից, բայց մերժել չի կարողանում, քանի որ իրեն քրիստոնյա է համարում, իսկ Սուրբ գրքում գրված է, թե կնոջ պարտականությունն է իր ամուսնուն չմերժելը, ու որ կինն իր մարմնի տերը չէ և իրարից հեռու պետք չէ մնալ։ Քրիստոնեական այս հրահանգները կնոջ համար օրենք են և նա չի կարող իրեն թույլ տալ մերժել իր ամուսնուն, չնայած այն հանգամանքին, որ դադարել է սեռական գրգռում ապրել, օրգազմը բացակայում է և ոչինչ չի զգում սեռական մերձեցումից, նույնիսկ վերջին ժամանակներում սեռական զզվանք է ապրում։

Պետք է նշեմ, որ կնոջ այս մեջբերումները կատարվել են Նոր Կտակարանից, բայց մեջբերված հատվածը կիսատ է ու իր ամբողջությունից կտրված։ Ամբողջացնենք Պողոս Առաքյալի խոսքը. «Ամուսինը թող իր պարտականությունը կատարի կնոջ հանդեպ. նմանապես՝ կինը տղամարդու հանդեպ։ Կինն իր մարմնի տերը չէ, այլ՝ ամուսինը. նմանապես՝ ամուսինն իր մարմնի տերը չէ, այլ՝ կինը։ Իրարից հեռու մի՛ մնացեք, այլ միայն՝ փոխադարձ համաձայնությամբ և կարճ ժամանակով, աղօթքի նվիրվելու նպատակով, ապա վերադարձեք իրար» (1 Կորնթ 7։3-5)։ Ինչպես տեսնում էք, ուսուցանվում է կատարյալ ՓՈԽԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆ։ Կնոջ իրավունքները ֆեմինիստները չեն ձեռքբերել 20րդ դարում, այլ Քրիստոնեությունը 2000 տարի առաջ։ Բավական է, որ ամուսիններն ԻՐՈՔ ապրեն այդ Քրիստոնեությունը, փոխադարձաբար, այլ ո՛չ թե միակողմանի։

Կարդալ ավելին

Այն հանգամանքը, որ տվյալ զույգի պարագայում ոչ միայն կինը, այլ նաև ամուսինն է իրեն «քրիստոնյա» համարում և իբր թե շարժվում քրոստոնյային հարիր կերպով, խիստ կասկածի տեղիք է տալիս։ Եթե իրոք քրիստոնյա լիներ, ուշադիր կլիներ կնոջ վիճակին, ոչ միայն սեռային հարցում, այլ ընդհանրապես, քանի որ «տեր լինել» չի նշանակում միայն սեռային տիրապետում, այլ ավելի համընդհանուր ուշադրություն կնոջ անձի նկատմամբ՝ որպես նախևառաջ մարդկային էակի։ «Քրիստոնյա» անունը դեռ բավական չէ այդպիսին իրոք լինելու համար։ Իրականում, քրիստոնեությունը տալիս է սեռային կյանքի իրական հավասարակշռության բազում բանալիներ, ուշադրություն՝ Քրիստոնեությունը, այլ ոչ քրիստոնյաները։ Իսկ հայերի մոտ առկա այդ խնդիրներն ավելի մուսուլմանական լծի դարերից մնացած ժանգն է և ոչ մի կապ չունի Քրիստոնեության հետ։

Միանշանակ կարող եմ պնդել, որ այցելուի սեռական առողջության խնդիրը Քրիստոնեության հետ չէ կապված, այլ սուրբգրային խոսքերի աղճատված և սխալ մեկնաբանությունների հետևանք է: Իսկ Նոր Կտակարանից մեջբերված հատվածը ամբողջությունից կտրվել է անգիտակցաբար։ Եվ իրոք, ինչո՞ւ է սխալ և հատվածաբար ընկալվում սուրբգրային խոսքը` կտրված իր ենթատեքստից, ամբողջությունից:

Նմանատիպ երևույթը, երբ իրականությունը ընկալվում է ոչ թե իր ամբողջության մեջ, այլ սուբյեկտիվ մասնատմամբ, (այսինքն մարդը ուշադրությունը կենտրոնացնում է իրական աշխարհի միայն մի կողմի վրա, անտեսելով դրան հակառակ մյուս կողմը, ենթատեքստից առանձնացնում է միայն իրեն հետքրքիր, իրեն շահավետ հատվածը), ծառայում է սեփական տեսակետի պաշտպանությանը և բխում է վերջին հաշվով ներքին անձնային խնդիրներից:

Տվյալ դեպքում կնոջ հուսահատ վիճակի պատճառը նրա հոգեսեռական զարգացման խանգարման արդյունք է` սեռադերային վարքի ձևավորման շրջանում (5-13 տարեկան հասակը) ամրապնդվել է գերդերային` հիպերֆեմինին պահվածքը, ինչն էլ հետագայում սեռական կյանքի մեջ արտահայտվում է սեռային մազոխիզմի նշաններով: Կնոջ կողմից մեջբերված Սուրբգրային հատվածը հենց այդպես է կտրվել իր ամբողջությունից, որովհետև առավելագույնս համահունչ է գտնվել և արձագանքել իր աղճատված սեռականությանը:

Սեռական ցանկությունների խնդրահարույց այս անհամապատասխանությունը, երբ ամուսիններից մեկը ավելի շատ է սեռական պահանջ զգում քան մյուսը, կնոջ և տղամարդու «ախտահարված» սեռականությունների բախման դինամիկ զարգացման արդյունք է և իբրև հիվանդություն ենթակա է բուժման, հակառակ դեպքում ռիսկային է երկրորդային նևրոտիկ ախտանշանների և այլ մարմնական խանգարումների առաջացման համար:

Ես այն խորը համոզման եմ, որ Քրիստոնեությունը կարող է տալ սեռային կյանքի հավասարակշռության պատասխանը, եթե անձը ներհայեցողության ընդունակ է և կարող է բուժել իր «վիրավոր» սեռականությունը Քրիստոնեական պատգամներով: Սակայն ինչպես վկայում է մեր կլինիկական փորձը սեռական խնդիրների ինքնաբուժումը հաճախ ձախողման ենթակա է, քանի որ ներհայեցողության ընթացքում անձը հաճախ հայտնվում է ինքնաանդրադարձման ծուղակում: Այստեղ հարկավոր է մասնագետի միջամտությունը, որը կարող է օգնել քրիստոնյային ազատվելու այդ ծուղակից:

Փակել

Անվերնագիր

Մի հարուստ վաճառական էր ապրում, շատ հարգված ու անունով մեկը։ Նա ուներ գեղեցկուհի մի կին, ում հմայքը անտարբեր չէր թողնի որևէ մեկին։ Վաճառականը սիրում էր կնոջն իր բոլոր գանձերից առավել ու չէր պատկերացնում կյանքն առանց նրա։

Գալիս է մի օր, երբ վաճառականը մեկնում է հերթական շրջագայության՝ առևտուր անելու: Եվ ինչպես միշտ, տան հսկողությունը նա թողնում է հավատարիմ ծառայի ուշադրությանը, ում գիտեր դեռևս մանկությունից և վստահում էր անվերապահորեն։

Անցնում է մի որոշ ժամանակ, և վաճառականը վերադառնում է տուն։ Նա հարցնում է ծառային՝ ինչպես են ընթացել օրերն իր բացակայության ժամանակ, ծառան պատասխանում է՝

-Ո՛վ Տեր, կինդ բացակայությանդ օրերին այլ տղամարդու է հանդիպել, ով հիմա թաքնված է ձեղնահարկի հնամաշ սնդուկում։

Կատաղությունից կուրացած վաճառականը՝ խելքը թռցրած՝ պահանջում է կնոջից իրեն տալ սնդուկի բանալին։ Կինը պայման է դնում՝ բանալին կտամ, եթե գործից հեռացնես հավատարիմ ծառայիդ։

Վաճառականը ազատ է արձակում ծառային։

Կինը տալիս է բանալին։

Վաճառականը բանալին ձեռքին վազում է դեպի ձեղնահարկ, հետո կանգ է առնում մի պահ, մտածում․ ապա հրամայում իր մյուս ծառաներին, որ վերցնեն այն սնդուկը և խորը թաղեն այգում ծառի տակ։

Ծառաները կատարում են հրամանը․․․

Այդ օրվանից այս պատմությունը մոռացվեց ու այդ մասին որևէ մեկը որևէ բառ այլևս չխոսեց։

Հին հնդկական առակ

Ժուժկալ թագուհին ու իր երեք տղաները

Ժամանակով լինում ա մի թագավոր։ Սրան ունենում ա մինուճար մի աղջիկ։ Էս աղջիկը շատ սիրուն ա լինում։ Շատ խելոք ու շատ նամուսով, բայց միշտ փախչելիս ա լինում աշխարհքի վայելքից։

—Միտք չունեմ,— ասում ա, — աշխարհ մտնելու։ Իմ սիրտը երկնային աստծուն եմ տվել։

Թագավորի տեղը շատ նեղում են.

—Աղջկանդ մարդու տուր, որ մահիցդ հետո աշխարհքը անտեր չմնա։

Թագավորի աղջիկն ասում ա.

—Այ հեր, դե որ էդպես զոռում են, ես էսպես պայման եմ դնում. Ես կուզեմ էն տղին, որ կհամաձայնվի տարին մենակ մի անգամ իմ անկողինը գալ։

Էս բանը հայտնում են աշխարհի բոլոր կողմերին, ամա բոլոր թագաժառանգներն ու իշխանները հրաժարվում են էդ չլսված պայմանից։ Ոչ ոք չի ուզում էդ աղջկան առնել։

Գալիս ա մի նախրչու տղա, ասում ա.

—Ես կուզեմ։ Թե որ թագավորի աղջիկը էդքան համբերող ու նամուսով կլինի՝ ես էլ կլինեմ։ Ես էդ պայմանին համաձայն եմ, ախպեր, ես դրան կուզեմ։

Թագավորի աղջիկը էս տղի խոսք ու զրույցից հասկանում ա, որ սա համ շատ խելոք ա, համ էլ շատ դիմացկուն ու համբերող։ Բերում են սրանց պսակում։ Թագի տակին երդվում են՝ տարին մենակ մի անգամ իրար հետ անկողին մտնեն.—ով որ մեզանից,—ասում են,—էս պայմանը քանդի, աստված էն րոպեին նրա մեջքը կոտրի։—Ասում են ու իրանց խոսքին հաստատ մնում։

Կարդալ ավելին

Պսակի առաջին գիշերը աղջիկը հղիանում ա։ Ծեր թագավորը հրաժարվում ա գահից, ու նրա տեղը թագավոր ա նստում փեսեն՝ նախրչու տղեն։ Սա էնպես խելքով ու իմաստությունով ա կառավարում երկիրը, որ ժողովուրդը սրտով սիրում ա ու պատվում սրան։

Վրա երկրորդ տարին թագուհին պառկում ա, բերում մի սիրուն տղա։ Աշխարհքն էլ իրանց սիրած թագավորի ու թագուհու հետ ուրախանում ա ու զվարճանում ա։ Բոլորի բերանին նրանց բարի գործերն ու անարատ հալալ սուրբ անկողինն ա լինում։ Օրերը գալիս են՝ անց կենում, թագուհին մի տղա էլ ա բերում։

Էդ վախտերը, մի իրիկուն, մի քանի փչացած ջահել տղերք քեֆ անելիս են լինում։ Նրանցից մեկն ասում ա, —թագավորի ու թագուհու բախտավորությունն էլ երկար չի քաշիլ։ Թագավորը տարին մեկ ա գնում թագուհու անկողինը։

—էդպես ա,—ասում ա մյուսը, —ասում են, հենց էս գիշերը նրանց ժամկետը լրանում ա։ Թագավորը պիտի գնա թագուհու անկողինը։

—Տղերք,—ասավ սրա կողքին նստողը,—ես էս գիշեր գնալու եմ թագուհուն խաբեմ։ Թե ես նրանց բախտավորությունը չքանդեմ, ես՝ ես չեմ։

Ընկերները ասին՝ ինչացո՞ւ ես դու, ին՞չ քու խելքի բանն, որ էդ անես։ Նա թե՝ ես էդ բանը թե գլուխ չբերեմ, ինձ շուն-շան որդի ասեք։ Ու մարջ ա գալի։

Էս փչացած, աննամուս տղեն գալիս ա ընկնում թագավորի ոտները։

—Տեր թագավոր, աչքիդ ու գլխիդ մատաղ,—ասում ա, —ես մի քյասիբ տղա եմ։ Մի սիրուն աղջիկ եմ սիրել, էս գիշեր գնալու եմ որ նշանը տամ։ Ամա էս շորերով ամաչում եմ գնամ։ Քու շորերիցը մի ձեռք տուր, հագնեմ, գնամ սիրածիս մոտ, ետ կգամ շորերդ կտամ քեզ։

Թագավորի մեղքը գալիս ա.—հայ գիտի,—ասում ա, —ես էլ եմ սրա օրին եղել՝ տկլոր, առանց լավ շորի։

Ու մի ձեռք իր շորերից տալիս ա էդ տղին։

Տղեն հագնում ա, գնում թագավորի շորերով ու անունով թագուհու անկողինը պղծում, ետ գալիս, շորերը տալիս թագավորին․

—Շնորհակալ եմ թագավոր, —ասում ա ու գնում կորչում։

Մի քիչ հետո թագավորը գնում ա թագուհու մոտ, դուռը ծեծում ա։

—էն ո՞վ ա,—ձեն ա տալիս թագուհին։

—Ես եմ, թագուհի ջան, դուռը բաց արա։

—Թագավոր, ի՞նչ եղավ քեզ, նոր չգնացի՞ր էստեղից։

Թագավորը գլխի ա ընկնում, որ միամիտ թագուհին խաբվել ա իրա շորերին, ու էդ բանի պատճառն էլ ինքն ա։

—Վա՜յ, մեջքս կոտրեց, թագուհի,—ասում ա ու վեր ընկնում։

Թագուհին դուռը բաց ա անում, տեսնում՝ թագավորի մեջքը կոտրել ա։

—Իմ անգին թագուհի,—ասում ա թագավորը,—քեզ շատ անչափ սիրելուց երկրորդ անգամ եկա, դրա համար աստծո պատիժը մեջքս կոտրեց։

Թագուհին վրա ա ընկնում մարդին, արտասուք թափում, օգնություն կանչում։ Պալատականները թագավորի համար բժիշկներ ու հայտնի գրբացներ են կանչում, ամեն տեսակ դեղ ու դարման են անում, ամա թագավորին լավանալու ճար չի լինում։

Էն օրվանից անց ա կենում ինն ամիս, ինն օր, ինը ժամ, ինը րոպե, թագուհին ծունկը գետնին ա տալիս, բերում ա երրորդ տղեն։ Խաբարը տանում են հիվանդ թագավորին, աչքալիս են տալիս թագուհու կողմից։

Էստեղ թագավորը գիր ա գրում թագուհուն, թե.

—Ես իմ երեք որդիներից մեկին զրկում եմ ժառանգությունից։ Գրի տակին ձեռք ա քաշում, կնիքը խփում, ձեռները ծալում դոշին, աչքերը գցում երկինք ու հոգին փչում։

Մինչև տղերանց հասնելը թագուհին ա երկիրը կառավարում։ Ուշք ու միտքը գցում ա իրա երեք տղի վրա, որ մեկը մյուսից լավն են լինում, խելոք ու սիրուն։ Համ էլ շատ ա միտք անում, թե ինչո՞ւ թագավորը տղերքից մեկին զրկեց ժառանգությունից։ Միտք ա անում, ամա գլխի չի ընկնում պատճառը։

Օրեր են էլի, գալիս, անց են կենում։ Տղերքը մեծանում են, հասնում են գահին նստելուն, ամա ոչ ոք չի կարում իմանա, թե դրանցից ո՞ր մեկն ա զրկված ժառանգությունից։ Թագուհին իմացած ա լինում, որ կողքի երկրի թագավորը մի շատ խելոք, իմաստուն ու աստվածավախ մարդ ա։ Երկրի բանիմաց մարդիկը խորհուրդ են տալիս, որ տղերքը գնան էդ թագավորի մոտ, բալքի նա մի բան գլխի ընկնի, մի ճամփա ցույց տա։

Տղերքը գնում են, հասնում էդ թագավորի դուռը։

—Բարով, հազար բարին եք եկել,—ասում ա էդ թագավորը,—ճամփա եք կտրել, բեզարել, սոել եք․ էսօր դինջացեք հաց կերեք, քնեք, առավոտը, որ աստծու լույսը բացվի, տենանք, թե ձեր դարդին ի՞նչ դարման կարվի։

Առավոտը տղերքը պատմում են թագավորին իրենք դարդը։ Թագավորն էլ պատմում ա իրա աղջկան, որ նրանց կտակի միտքը բաց անի։

Թագավորի աղջիկը, որ դուրս ա գալիս իրա սենյակիցը, քողը վրայից դեն ա նետում, նրա երեսի լույսիցը տղերքը աչքերը խուփ են անում՝ հենց իմանում են արեգակ ա դուրս եկել։

Թագավորի աղջիկն ասում ա.

—Ձեր ուզածը ես գիտեմ, հլա դեռ ինձ լսեք մի բան պատմեմ, հետո կմտածենք, թե ոնց անենք, որ դուզ ճամփեն գտնենք։

Մի օր մի քանի աղջիկ գնում են հանդը բոխ ու զոխ քաղելու։ Դրանցից մեկը մյուսներից ջոկվում ա, զոխ ու բոխ քաղելով շատ ա հեռանում, մին էլ մտիկ ա անում, տեսնում ա, որ մնացել ամենակ ու էստեղ մի չոբան ոչխար ա արածացնում։

Չոբանը տեսնում ա էս սիրուն աղջկան, քեֆը գալիս ա, սիրտը ցնծում ա, բռնում ա էդ սիրունին, որ սիրի, աղջիկը աղաչում ա.

—Չոբան ախպեր,—ասում ա,—ուխտ ունեմ արած, որ անարատ մնամ, սուրբ սրտով իմ թագին ու պսակին արժանի լինեմ։ Ես քեզ հաստատ խոսք եմ տալիս, որ իմ պսակի առաջին գիշերը, էլի էսպես մաքուր ու անարատ գամ քու մոտ։

Չոբանը էդ աղջկան հավատում ա ու բաց թողնում։

Ժամանակ ա անցնում։ Էս աղջիկը պսակվում ամի շատ լավ տղի հետ։ Առաջին գիշերը, երբ սրանք մտնում են իրանց սենյակը, աղջիկը սիրտը բաց ա անում տղի առաջ, իր գլխի եկածը պատմում.—Ոտիդ ու գլխիդ մատաղ, իմ տեր, թագ ու պսակ, ես չոբանին հաստատ խոսք եմ տվել, չեմ ուզում խոսքս կոտրել։ Բեր դու ինձ բաց թող, գնամ նրա մոտ։ Թե ինձ սիրում ես, մի թող, որ ես խոսքս գետին գցեմ, չոբանի մոտ անազնիվ դուրս գամ։

—Գնա,—ասում ա մարդը,—որ դու հաստատ խոսք ես տվել, չոբանն էլ քեզ հավատացել ա, քեզ բաց ա թողել, գնա քո ազնիվ խոսքը կատարի։

Ու անարատ բաց ա թողնում իր նորահարսին…

…Էստեղ թագավորի աղջիկը խոսքը կտրում ա ու դառնում մեծ աղբորը, հարցնում,—Ուղիղն ասա, թագավորի մեծ տղա, դու որ լինեիր էդ տղի տեղը, քու նշանածին, քու նորահարսին, քողն էլ երեսին բաց կթողնե՞իր։

—Իհարկե, բաց կթողնեի, որ չոբանը նրան հավատացել ա, նա էլ հաստատ խոսք ա տվել, էն նորափեսեն էդպես պիտի աներ։

Թագավորի աղջիկը լռում ա, հետո շարունակում․

—Էդ նորահարսը քողն երեսին, գնում ա հասնում չոբանի տուն, դուռը ծեծում․ «Չոբան ախպեր,—ասում ա,—ես իմ խոսքի տերն եմ, էս գիշեր պսակվեցի, իմ նշանածից իրավունք առա, անարատ եկել եմ քու մոտ, հիմի մնացել եմ քու խղճմտանքին, թե ուզում ես ինձ հոգեց-հոգի կորցնել, թե ուզում ես, որ իմ մարդը ամեն օր ինձ երեսծեծանք անի, թե ուզում ես, որ ես անբախտ լինեմ, ամեն օր աղի արտասուք թափեմ՝ կատարի քո կամքը։

Չոբանը զարմանում աէդ նորահարսի ու իր նորափեսի ազնվության վրա, սիրտը փուլ ա գալի, ասում ա,—դու իմ քույրն ես, իմ բերնի սրբությունն ես ու օրհնանք ես, գնա, քու մուրազին հասի։ Քու նշանածն էլ սրանից դենը իմ ախպերն ա։ Իմ դուռը միշտ բաց կլինի ձեր առաջ…

…Էստեղ թագավորի աղջիկը իր պատմությունը կտրում ա ու դառնում միջնեկ ախպորը հարցնում.

—Ուղիղն ասա, թագավորի միջնեկ տղա, դու որ լինեիր էն չոբանի տեղը, էն սիրուն նորահարսին, քողն երեսին, բաց կթողնե՞իր։

—Իհարկե, բաց կթողնեի։ Երբ որ նորահարսն ու փեսեն էնքան ազնիվ էին, որ մեկն իրա հաստատ խոսքի տերն էր, մյուսն էլ իր նշանածի խոսքը չկոտրեց, ազնիվ չոբանն էլ իր մարդկությունը ցույց տվեց, ես հո քարսիրտ չեմ, որ բաց չթողնեի։

Թագավորի աղջիկը էլի սուս կացավ, հետո շարունակեց․

—Նորարսը, չոբանից որ հեռացավ, վազեց, ինչքան ուժ ուներ, որ շուտ հասնի իր փեսին, էնա հասել էր քաղաքին, որ մի քանի լոթի տղերք նրա առաջը կտրեցին․ «Հիմի, որ իսկական քեֆ կանենք,—ասին,—որսը իրա ոտովն եկավ»։ Ուզեցին խայտառակ անեն։

Նորահարսը, քողն երեսին, նրանց ոտներն ընկավ․ «Ախպերտինք, ձեր ջանին ղուրբան, ձեր ոտին մատաղ, թողեք մի երկու խոսք ասեմ ու հետո ինչ ուզում եք, արեք»։

ՈՒ նա պատմեց իր գլխին եկածը, ասեց․ «Կամ ինձ էստեղ սաղ-սաղ թաղեցեք, կամ թողեք գնամ մուրազիս հասնեմ։

Որիդ քուր չունեք՝ ինձ քուր հաշվեցեք, որիդ էլ ունեք, մեկն էլ ավելացրեք»։

Էդ լոթիքը խղճացին նորահարսին ու բաց թողին։

Էստեղ թագավորի աղջիկը իր պատմությունը կտրում ա ու պուճուր ախպորը հարցնում․

—Ուղիղն ասա, թագավորի պուճուր տղա, դու որ լինեիր էն տղերանց տեղը, էն սիրուն հարսնացուին բաղ կթողնեի՞ր։

—Չէ, բաց չէի թողնի, ես զարմացել եմ էն նորափեսի վրա, որ սարսաղություն արավ, իր նորահարսին բաց թողեց կես գիշերին գնա չոբանի մոտը։ Չոբանն էլ սարսաղություն արավ, իր ոտով եկած որսը ձեռից բաց թողեց։ Էն լոթի քեֆ անող տղերքն էլ սարսաղություն արին, որ նրան բաց թողին։ Ես էդ բանը չէի անի։ Հլա մի ուզածս կանեի, հետո ինչ ուզում էր լիներ։

Թագավորի աղջիկը վեր ա կենում ու էդ տղին ասում.

—Ժառանգությունից զրկվածը հենց դու ես, որ կաս։ Դու խառնակ արյուն ունես, որ քեզ էդպես ա խոսացնել տալիս։ Դու էն թագի տակ երդում կերած հոր ու մոր հալալ տղեն չես։ Քու աշխարհ գալում կամ հերդ ա խաբված, կամ մերդ, կամ թե չէ՝ երկուսը միասին։ Հալբաթ թագավորին մի ուրիշը խաբել ա ու նրա անունով խաբել քո մորը։ Հենց էդ ա թագավորի մեջքը կոտրել։

—Ապրես աղջիկ ջան,—ասաց թագավորը,—շատ ճիշտ ես գտել զրկվածին։

Էստեղ վեր ա կենում թագավորի մեծ տղեն, էս թագավորի ձեռը պաչում ա, ասում.

—Տեր թագավոր, թե որ արժան կհամարես, խնդրում եմ քու աղջկա ձեռքն ինձ տաս։

Աղջիկն էլ տենելուն պես սիրահարվում ա մեծ ախպորը։ Թագավորը իր ձեռքով նրանց հարսանիքն անում ա ու մեծ բաժինքով ու դուժինքով ճանապարհ դնում։

Նրանք հասան իրանց մուրազին, դուք էլ հասնեք ձեր մուրազին։

Հայկական ժողովրդական հեքիաթ

Փակել


Page 3 of 6

© 2022 | ՆարինԷ Ներսիսյան | Հեղինակային իրավունքները պաշտպանված են |

Besucherzahler
счетчик посещений